Dizden ses gelmesi neden olur

Dizden gelen çıtlama tıkırtı sürtünme veya patlama benzeri seslerin çoğu zararsızdır ve eklem sıvısında oluşan gaz kabarcıklarının ani boşalması denilen krepitus ile ilgilidir. Bazen tendon ya da bağların kemik çıkıntı üzerinden atlaması veya sinovyal kıvrımların hareket sırasında yüzeye sürtünmesi geçici seslere yol açar. Ancak sesle birlikte ağrı, şişlik, kilitlenme veya boşalma hissi varsa altta yatan bir sorun düşünülmelidir. Spor sırasında ani dönme ile gelişen menisküs yırtığı, merdiven inip çıkarken öne vuran diz önü ağrısıyla giden kondromalazi patella, yaşla artan kıkırdak aşınması yani osteoartrit ve eklem içinde serbest cisimler sesin patolojik nedenleri arasındadır. Uygun olmayan ayakkabı, kas dengesizliği, fazla kilo, tekrarlı çömelme ve darbeye açık meslekler de tabloyu besleyebilir. Kısacası ses tek başına hastalık değildir fakat eşlik eden bulgularla birlikte değerlendirildiğinde önemli bir ipucu verir.

Belirtiler, nedenler ve tanı

Zararsız sesler genellikle belirli hareket aralıklarında kısa sürer ve ağrısızdır, tekrarlandığında azalma eğilimi gösterir. Patellanın oluk içinde hatalı izleği, kuadriseps zayıflığı, kalça abdüktör dengesizliği ve tabanda aşırı pronasyon patellofemoral mekaniği bozarak sürtünme seslerini artırabilir. Menisküs kökenli sesler çoğu zaman dönme ve çömelme ile belirginleşir, dize binen yük arttıkça hissedilir ve bazen takılma ya da kilitlenme ile seyreder. Osteoartritte sabah tutukluğu kısa sürer, merdiven inerken krepitus ve derin eklem içi ağrı tarif edilir. Muayenede eklem hattında hassasiyet, patellar hareket testleri, McMurray ve Apley gibi provokasyon testleri yol gösterir. İlk basamakta röntgen ile kemik yapılar ve eklem aralığı değerlendirilir, yumuşak dokular için gerekirse MR istenir. Ani travma sonrası üzerine basamama, hızla gelişen şişlik, gece uykudan uyandıran ağrı, kızarıklık ve ısı artışı, ateş veya tekrarlayan kilitlenme gibi alarm bulguları acil değerlendirme gerektirir. Tanıda amaç, sesin masum mu yoksa yapısal bir soruna mı bağlı olduğunu netleştirip hedefe yönelik bir yaklaşım planlamaktır.

Nasıl geçer tedavi ve korunma

Şikayet ağrısız ve aralıklıysa genellikle yalnızca eğitim ve yük yönetimi yeterlidir. Yoğun çömelme merdiven inip çıkma ve ani yön değiştirmeleri bir süre azaltmak, kısa dinlenme araları vermek ve ağrıyı tetikleyen hareketlerden kaçınmak başlangıç adımlarıdır. Asıl kalıcı fayda ise fizyoterapi ile elde edilir. Kuadrisepsin özellikle vastus medialis liflerini güçlendirmek, kalça abdüktör ve dış rotatörlerini dengelemek, hamstring ve baldır esnekliğini artırmak patellanın izini düzeltir ve sürtünme seslerini azaltır. Düz tabanlık veya aşırı pronasyon varsa uygun tabanlıklar düşünülebilir, patella bantlama teknikleri geçici rahatlama sağlayabilir. Kilolu bireylerde yüzde beş onluk kilo kaybı eklem yükünü anlamlı biçimde düşürür. Ağrılı dönemlerde kısa süreli antiinflamatuvarlar kullanılabilir ancak uzun kullanım planlanmamalıdır. Süregelen kilitlenme, tekrarlayan takılma veya serbest cisim şüphesinde artroskopik girişim değerlendirilir, fakat amaç mümkün olduğunca dokuları korumaktır. Spor ve iş yaşamında kademeli ısınma, toparlanma sürelerine dikkat, uygun ayakkabı seçimi ve yüzey tercihleri nüksü önler. Dizden ses gelmesi çoğu kişide masum bir durumdur, ancak ağrı veya fonksiyon kaybı eşlik ediyorsa altta yatan nedeni belirlemek ve kişiye özel rehabilitasyon ile yükü yeniden dengelemek kalıcı çözümün anahtarıdır. - Yazım Tarihi: 2025-11-03 03:20:06