Demokrasi neden zamanla zayıflar?

Demokrasi neden zamanla zayıflar sorusu, siyaset biliminin en tartışmalı konularından biridir. Demokrasi, halkın iradesiyle yönetim biçimi olarak doğar; ancak zaman içinde güç yoğunlaşması, ekonomik eşitsizlikler ve çıkar ilişkileri bu ideal yapıyı aşındırabilir. Halkın katılımı azaldığında, kurumlar denetim görevini yitirdiğinde ve medya bağımsızlığını kaybettiğinde demokratik denge bozulur. Bu zayıflama, yalnızca yönetimlerin değil, toplumun da değişen beklentilerinin sonucudur. Tıpkı neden şeytan Allah’a karşı geldi secde etmedi kıssasında olduğu gibi, sistem içindeki bir unsur dengesini kaybettiğinde, düzenin tamamı sarsılır.

Kurumların aşınması ve güç yoğunlaşması

Demokrasinin temeli, kuvvetler ayrılığına ve denge-denetim mekanizmalarına dayanır. Ancak zamanla iktidar, bu dengeyi kendi lehine çevirebilir. Siyasi elitlerin uzun süre iktidarda kalması, çıkar ağlarının oluşması ve şeffaflığın azalması demokratik kurumları zayıflatır. Yasama, yürütme ve yargı arasındaki sınırlar bulanıklaşır. Halkın yönetime duyduğu güven azalır, seçimler sembolik hale gelir. Demokrasi, halkın değil, çıkar gruplarının aracı hâline gelirse özünü kaybeder.

Katılım eksikliği ve toplumsal umutsuzluk

Bir diğer neden ise toplumun siyasetten uzaklaşmasıdır. Katılım azaldıkça, hesap soran yurttaş profili de yok olur. Bu durumda popülizm güçlenir, medya manipülasyonları artar ve bireyler seslerini yitirdikçe demokrasi sessizliğe bürünür. Oysa demokrasinin gücü, halkın iradesini aktif biçimde kullanmasından gelir. Bu irade zayıfladığında sistem kendi kendini tüketmeye başlar. Demokrasi, bakım ve bilinç ister; aksi halde zamanla bürokrasiye, sonra da otoriterliğe dönüşür.