Neden Kandil Kutlanır?

Kandil gecelerinin kutlanmasının temelinde, insanın unutan bir varlık olması ve hatırlatılmadıkça en değerli gerçekleri bile zamanla geri plana atması yatar. Neden kandil kutlanır sorusu da tam burada anlam kazanır çünkü bu özel geceler, özellikle Peygamber Efendimizin doğumu, miracı, risalet süreci ve ümmete bıraktığı rahmetin dönüm noktalarını hatırlatır. Bir insan kendi doğum gününü bile her yıl aynı tarihte kutlarken, alemlere rahmet olarak gönderilen bir peygamberin doğduğu, risalete hazırlandığı ya da ümmetine özel merhametinin göründüğü gecelerin anılması doğal bir ihtiyaçtır. İnsanların günlük hayatın koşuşturması içinde peygamber sevgisini zayıflatması çok kolaydır; bu yüzden kandiller bir hatırlatma vazifesi görür ve dini emirlerin ruhuna tam olarak uygundur. Kuranda “namazı duyur, namazı emret, kötülükten sakındır” gibi emirler bulunur ve ezan da bu emirlerin pratikleştirilmiş halidir. Aynı mantıkla, peygamber sevgisini canlı tutmak için belirlenen bu geceler de ibadet, dua ve zikirle değerlendirilir.

Kandillerin Anlamı ve Neden Kutlandığı

Kandil denince birçok insan sadece bir gün veya gece düşünür ama gerçekte bu gecelerin amacı çok daha derindir. Kandiller, toplumun aynı anda manevi bir odak noktasına yönelmesini sağlar. Bu yöneliş üç açıdan önemlidir.
1 Birincisi, peygamber sevgisini tazelemek içindir. Çünkü sevgi hatırlamayla güçlenir, unutmayla zayıflar. Peygamberi anmak, onun ahlakını, merhametini, örnekliğini diri tutmak Müslüman kimliğinin temelidir.
2 İkincisi, birlik oluşturur. Ezan nasıl ki herkesi aynı anda namaza çağırıyorsa, kandiller de aynı anda kalpleri aynı hatırlamaya çağırır.
3 Üçüncüsü, ibadet yoğunluğunu artırır. Kuranda “salih ameller işleyin” buyrulur ve kandil geceleri bu amellerin arttığı gecelerdir. Kandili kutlamak farz değildir ama farz olan birçok şeyin daha fazla yapılmasına vesile olduğu için kıymetlidir. Ayrıca Efendimizin doğumu gibi kesin tarihi olan olayların senede bir kere anılması, hem akla hem geleneğe hem de imana uygundur. Bir şey ne kadar kıymetliyse o kadar hatırlanmak ister; peygamber sevgisi de Müslümanın kalbinde merkezdedir.

Kandil Kutlamalarının Manevi Boyutu

Kandil kutlamak dine aykırı değildir, aksine dini özün korunmasına yardımcı olur. Çünkü kandiller bidat olarak algılanabilecek keyfi uygulamalar değildir; sevginin, saygının, hatırlatmanın ve ümmeti diri tutmanın yollarından biridir. Kötülüğü çağıran, haram içeren, eğlenceye boğulan bir kutlama elbette uygun değildir; ancak peygamberi sevmenin en doğru yolu onu anmak, ahlakını yaşamak, ümmeti için ettiği dualara karşılık dua etmektir. Tıpkı ezanın vahye uygun bir hatırlatma sistemi olarak peygamber tarafından onaylanması gibi kandil geceleri de ümmetin peygamberini hatırladığı, kalben yakınlaştığı, ahlaken tazelendiği zamanlardır. Bir Müslüman anne babasını, sevdiklerini anarken mutlu oluyorsa; peygamberini anması çok daha büyük bir huzur ve bereket kaynağıdır. Kandil kutlamak bu yüzden gereklidir çünkü alemlere rahmet olan bir peygamberin hatırlanması, sadece bir gelenek değil, ruhu diri tutan bir manevi ihtiyaçtır.